Ισχαιμία εντέρου

Τι είναι η ισχαιμία εντέρου;

Η ισχαιμία εντέρου είναι μια σοβαρή πάθηση που προκαλείται από σημαντική μείωση ή πλήρη παύση της αιματικής ροής προς το λεπτό ή το παχύ έντερο. Συνήθως οφείλεται σε απόφραξη αγγείου, κυρίως αρτηρίας, ή σε σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης. Ως  αποτέλεσμα έχει, τα εντερικά κύτταρα να μη λαμβάνουν επαρκές οξυγόνο.

Η ανεπαρκής αιμάτωση διαταράσσει τη λειτουργία του εντέρου και προκαλεί έντονο κοιλιακό άλγος. Σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να οδηγήσει σε νέκρωση του εντέρου και απειλητικές για τη ζωή επιπλοκές. Η μεσεντέρια ισχαιμία αποτελεί ιδιαίτερα επικίνδυνη μορφή της νόσου και απαιτεί άμεση διάγνωση και αντιμετώπιση.

Οξεία και χρόνια ισχαιμία εντέρου – βασικές διαφορές

Η οξεία ισχαιμία εντέρου προκαλείται από αιφνίδια μείωση της αιματικής ροής και αποτελεί επείγουσα, απειλητική για τη ζωή κατάσταση. Συχνότερη αιτία είναι η εμβολή, δηλαδή θρόμβος που προέρχεται συνήθως από την καρδιά και αποφράσσει την άνω μεσεντέριο αρτηρία. Παράγοντες όπως καρδιακή ανεπάρκεια, έμφραγμα ή αρρυθμίες αυξάνουν τον κίνδυνο. Σε άλλες περιπτώσεις, η οξεία ισχαιμία μπορεί να οφείλεται σε αιφνίδια επιδείνωση προϋπάρχουσας αθηροσκλήρωσης ή σε έντονη υπόταση, ακόμη και χωρίς πλήρη απόφραξη αγγείου.

Η χρόνια ισχαιμία εντέρου αναπτύσσεται σταδιακά και σχετίζεται κυρίως με αθηροσκλήρωση των εντερικών αρτηριών. Η μειωμένη αιμάτωση γίνεται εντονότερη μετά τα γεύματα, όταν αυξάνονται οι ανάγκες του εντέρου. Αν και εξελίσσεται αργά, υπάρχει κίνδυνος αιφνίδιας θρόμβωσης σε ήδη στενωμένο αγγείο. Η εξέλιξη αυτή μπορεί να οδηγήσει σε οξεία ισχαιμία και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση.

Αίτια ισχαιμίας εντέρου

Η ισχαιμία εντέρου προκύπτει όταν η αιματική ροή μέσω των αγγείων που τροφοδοτούν το έντερο μειώνεται σημαντικά ή διακόπτεται. Το αποτέλεσμα είναι η ανεπαρκής παροχή οξυγόνου στους εντερικούς ιστούς.

Οι συχνότεροι αιτιολογικοί μηχανισμοί περιλαμβάνουν:

• απόφραξη αρτηρίας από θρόμβο ή έμβολο
• στένωση των αγγείων λόγω αθηροσκλήρωσης, η οποία εξελίσσεται συνήθως σταδιακά.

Σε ορισμένες περιπτώσεις, η ισχαιμία δεν οφείλεται σε μηχανικό εμπόδιο. Αντίθετα, προκαλείται από σημαντική πτώση της αρτηριακής πίεσης, η οποία οδηγεί σε μειωμένη αιμάτωση του πεπτικού συστήματος.Λιγότερο συχνά, η αιτία μπορεί να είναι η απόφραξη φλέβας, κατάσταση που προκαλεί διαταραχή στην αποχέτευση του αίματος από το έντερο και επιδεινώνει την ιστική βλάβη. Ο ακριβής εντοπισμός της αιτίας είναι καθοριστικός για την επιλογή της κατάλληλης θεραπευτικής αντιμετώπισης και την πρόγνωση του ασθενούς.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Τα συμπτώματα της ισχαιμίας εντέρου διαφέρουν ανάλογα με το αν η πάθηση εμφανίζεται αιφνίδια (οξεία) ή εξελίσσεται σταδιακά (χρόνια). Ορισμένα όμως κλινικά σημεία είναι ιδιαίτερα ενδεικτικά και απαιτούν άμεση ιατρική εκτίμηση.

Η οξεία ισχαιμία εκδηλώνεται ξαφνικά και χαρακτηρίζεται κυρίως από:

• Αιφνίδιο, έντονο κοιλιακό άλγος.
• Αιματηρές κενώσεις, συχνά συνοδευόμενες από κοιλιακή διάταση.

Ο πόνος μπορεί να συνοδεύεται από ναυτία, έμετο και επιτακτική ανάγκη για κένωση, ενώ σε ηλικιωμένους ασθενείς ενδέχεται να παρατηρηθεί σύγχυση.

Η χρόνια μορφή εμφανίζεται προοδευτικά και τα συμπτώματα συνδέονται συνήθως με τη λήψη τροφής:

• Κοιλιακό άλγος ή αίσθημα πληρότητας μετά τα γεύματα, που διαρκεί από 1 έως 3 ώρες.
• Απώλεια βάρους χωρίς εμφανή αιτία.

Σταδιακά μπορεί να αναπτυχθεί φόβος λήψης τροφής λόγω του πόνου, ενώ συχνά συνυπάρχουν διάρροια, ναυτία, έμετοι και φούσκωμα.

Ισχαιμία εντέρου: Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση της ισχαιμίας εντέρου βασίζεται στη συνολική αξιολόγηση της κλινικής εικόνας, του ιστορικού και των διαγνωστικών εξετάσεων. Οι εξετάσεις αίματος δεν είναι διαγνωστικές από μόνες τους. Ωστόσο ευρήματα όπως η αύξηση των λευκών αιμοσφαιρίων μπορεί να ενισχύσουν την υποψία σοβαρής ιστικής βλάβης.

Καθοριστικής σημασίας για τη διάγνωση είναι η αξονική τομογραφία κοιλίας με σκιαγραφικό. Επιτρέπει την εκτίμηση της αιμάτωσης του εντέρου και τον εντοπισμό πιθανών επιπλοκών.

Όταν υπάρχει υποψία προσβολής του παχέος εντέρου, μπορεί να πραγματοποιηθεί ενδοσκοπικός έλεγχος, όπως σιγμοειδοσκόπηση .

Σε βαριές ή ασαφείς περιπτώσεις, η χειρουργική διερεύνηση επιτρέπει τη διάγνωση και την άμεση αντιμετώπιση της πάθησης.

Θεραπεία ισχαιμίας εντέρου

Η θεραπεία της ισχαιμίας εντέρου στοχεύει στην άμεση αποκατάσταση της αιματικής ροής και προσαρμόζεται ανάλογα με τον μηχανισμό που την προκάλεσε, τη βαρύτητα της κλινικής εικόνας και την έκταση της εντερικής βλάβης. Η έγκαιρη έναρξη της αντιμετώπισης είναι καθοριστική, καθώς η καθυστέρηση μπορεί να οδηγήσει σε μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις του εντέρου.

Η αρχική διαχείριση περιλαμβάνει τη σταθεροποίηση του ασθενούς με ρύθμιση υγρών και ηλεκτρολυτών, υποστηρικτική αγωγή και την έναρξη αντιβιοτικής και αντιπηκτικής θεραπείας, όπου αυτό ενδείκνυται. Στόχος είναι η πρόληψη της επιδείνωσης της ισχαιμίας και η προετοιμασία για την οριστική αποκατάσταση της αιμάτωσης.

Η οξεία μεσεντέρια ισχαιμία αποτελεί επείγουσα και απειλητική για τη ζωή κατάσταση, ιδίως όταν οφείλεται σε αιφνίδια απόφραξη της άνω μεσεντέριας αρτηρίας. Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται άμεση επαναιμάτωση, είτε με ενδαγγειακές τεχνικές είτε με χειρουργική επέμβαση. Όταν έχει ήδη προκληθεί μη αναστρέψιμη βλάβη, είναι απαραίτητη η εκτομή του μη βιώσιμου τμήματος του εντέρου, προκειμένου να αποφευχθούν σοβαρές επιπλοκές.

Στη χρόνια μεσεντέρια ισχαιμία, η θεραπεία στοχεύει στη μακροπρόθεσμη αποκατάσταση της αιμάτωσης και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς. Η αντιμετώπιση μπορεί να περιλαμβάνει χειρουργικές ή ενδαγγειακές μεθόδους επαναιμάτωσης, ανάλογα με τη βαρύτητα των στενώσεων και τη γενική κατάσταση του ασθενούς.

Σε ηπιότερες μορφές, όπως η ισχαιμία παχέος εντέρου, η αντιμετώπιση είναι συχνά συντηρητική, με στενή παρακολούθηση και υποστηρικτική αγωγή. Ωστόσο, σε περιπτώσεις επιδείνωσης, επιπλοκών ή εκτεταμένης ισχαιμικής βλάβης, η χειρουργική παρέμβαση καθίσταται αναγκαία. Η επείγουσα χειρουργική αντιμετώπιση στο παχύ έντερο είναι πλέον λαπαροσκοπική.

Ο Δρ. Σωτηρόπουλος Δημήτριος είναι εξειδικευμένος Λαπαροσκοπικός Γενικός Χειρουργός και Χειρουργός Παχέος Εντέρου & Ορθού, με πολυετή εμπειρία στην ελάχιστα επεμβατική χειρουργική του πεπτικού, των κηλών και των παθήσεων του ορθού. Έχει διατελέσει Senior Colorectal Fellow σε κορυφαία νοσοκομεία του Ηνωμένου Βασιλείου και σήμερα είναι Consultant Surgeon στο Metropolitan General. Αν αναζητάτε εξατομικευμένη χειρουργική φροντίδα υψηλών προδιαγραφών, επικοινωνήστε μαζί μας για άμεση εκτίμηση και καθοδήγηση.