Ενδοκοιλιακά αποστήματα

Τι είναι τα ενδοκοιλιακά αποστήματα;

Τα ενδοκοιλιακά αποστήματα είναι συλλογές πύου ή μολυσμένου υγρού που σχηματίζονται μέσα στην κοιλιακή κοιλότητα, περιβαλλόμενα από φλεγμονώδη ιστό. Πρόκειται για μια σοβαρή κατάσταση, η οποία μπορεί να εμφανιστεί σε οποιοδήποτε σημείο της κοιλιάς: στο ήπαρ, στον σπλήνα, γύρω από τα έντερα, στον υποδιαφραγματικό χώρο ή στη λεκάνη.

Συνήθως αποτελούν επιπλοκή άλλων παθήσεων, όπως σκωληκοειδίτιδα, εκκολπωματίτιδα ή χολοκυστίτιδα, ενώ μπορεί να εμφανιστούν και μετά από χειρουργικές επεμβάσεις ή τραύματα στην κοιλιά. Εάν δεν αντιμετωπιστούν έγκαιρα, υπάρχει κίνδυνος εξάπλωσης της λοίμωξης στο αίμα και ανάπτυξης γενικευμένης σήψης, η οποία μπορεί να αποβεί απειλητική για τη ζωή.

Ποια είναι τα αίτια και οι παράγοντες κινδύνου για ενδοκοιλιακά αποστήματα;

Η πιο κοινή αιτία που οδηγεί στη δημιουργία ενδοκοιλιακού αποστήματος είναι η μόλυνση στην κοιλιά. Τα πιο συχνά μικρόβια που εντοπίζονται είναι:

Escherichia coli (E. coli)
Bacteroides fragilis

Συχνές αιτίες περιλαμβάνουν:

Τρύπα σε κάποιο όργανο της κοιλιάς (π.χ. στομάχι ή έντερο από έλκος).
Σκωληκοειδίτιδα που έσπασε ή φλεγμονή σε εκκόλπωμα του εντέρου.
Σοβαρή φλεγμονή της χοληδόχου κύστης που οδηγεί σε γάγγραινα.
Οξεία παγκρεατίτιδα με δημιουργία αποστήματος.
Διακοπή της αιμάτωσης του εντέρου που προκαλεί νέκρωση.
Επιπλοκές μετά από χειρουργείο
Διαμπερή τραύματα στην κοιλιά.

Ποια συμπτώματα προκαλούν;

Τα συμπτώματα των ενδοκοιλιακών αποστημάτων μπορεί να είναι ποικίλα και συχνά μη ειδικά, κάτι που καθιστά δύσκολη τη διάγνωση. Συνήθως περιλαμβάνουν:

Επίμονο κοιλιακό άλγος και ευαισθησία στην περιοχή.
Πυρετό και ρίγη.
Απώλεια όρεξης, ναυτία ή εμετό.
Αλλαγές στις κενώσεις (διάρροια ή δυσκοιλιότητα).
Αίσθημα πληρότητας στο ορθό ή συχνουρία σε περίπτωση πυελικών αποστημάτων.
Πόνο στο στήθος ή στον ώμο σε περίπτωση υποδιαφραγματικού αποστήματος.
Ανεξήγητη απώλεια βάρους και γενικευμένη κακουχία.

Σε βαθύτερα ή μετεγχειρητικά αποστήματα, τα κλασικά συμπτώματα μπορεί να απουσιάζουν. Μερικές φορές, η μόνη ένδειξη είναι ένας επίμονος πυρετός που δεν υποχωρεί ή μια ήπια ηπατική δυσλειτουργία.

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Ο ιατρός συνήθως ξεκινά με κλινική εξέταση και αιματολογικό έλεγχο (γενική αίματος, δείκτες φλεγμονής, καλλιέργειες αίματος). Συνηθισμένα ευρήματα είναι η λευκοκυττάρωση, η ταχυκαρδία και η παρουσία σηπτικής εικόνας.

Για τον ακριβή εντοπισμό χρησιμοποιούνται απεικονιστικές μέθοδοι:

Υπερηχογράφημα
Αξονική τομογραφία (CT)
Μαγνητική τομογραφία (MRI)
Παρακέντηση με βελόνα: μπορεί να γίνει για επιβεβαίωση και λήψη υλικού προς καλλιέργεια.

Η διάγνωση είναι πιο δύσκολη στην άμεση μετεγχειρητική περίοδο, καθώς ο πόνος από την τομή και η χορήγηση αναλγητικών ή αντιβιοτικών μπορεί να καλύψουν τα σημάδια της λοίμωξης.

Η έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση αυξάνει σημαντικά τις πιθανότητες πλήρους ανάρρωσης.

Ποιες είναι οι θεραπευτικές επιλογές για ενδοκοιλιακά αποστήματα;

Η θεραπεία των ενδοκοιλιακών αποστημάτων περιλαμβάνει δύο βασικούς άξονες:

Αντιβιοτική αγωγή: Χορηγούνται ενδοφλέβια αντιβιοτικά ευρέος φάσματος που καλύπτουν τόσο αερόβια όσο και αναερόβια μικρόβια. Η αντιβιοτική αγωγή ξεκινά πριν από την παροχέτευση και προσαρμόζεται με βάση τα αποτελέσματα των καλλιεργειών.
Παροχέτευση του αποστήματος:
- Διαδερμική παροχέτευση: γίνεται με τη βοήθεια αξονικής ή υπερήχου, τοποθετώντας καθετήρα που απομακρύνει το πύον. Πρόκειται για την πρώτη γραμμή αντιμετώπισης, με υψηλά ποσοστά επιτυχίας.
- Χειρουργική παροχέτευση: επιλέγεται όταν η διαδερμική τεχνική αποτύχει ή όταν υπάρχουν πολύχωρα αποστήματα, αποστήματα με παχύρρευστο περιεχόμενο ή επικοινωνία με το έντερο. Η χειρουργική επέμβαση μπορεί να είναι ανοιχτή (λαπαροτομία) ή λαπαροσκοπική, ανάλογα με την περίπτωση.

Ο ασθενής αναμένεται να βελτιωθεί εντός 2-3 ημερών μετά από την επέμβαση. Ωστόσο, αν δεν παρουσιάζεται βελτίωση, τότε πραγματοποιείται επανέλεγχος.

Η παρουσία ενδοκοιλιακού αποστήματος συνιστά μια επικίνδυνη κατάσταση, όπου η έγκαιρη διάγνωση και η συνδυασμένη θεραπεία καθορίζουν την πορεία του ασθενούς.

Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα ενδοκοιλιακά αποστήματα, επικοινωνήστε με τον έμπειρο Γενικό Χειρουργό Δρ. Σωτηρόπουλο Δημήτριο.